Oliwki i oliwa

Oliwa jest najliczniejszym i najważniejszym owocem Dalmacji, a podczas historii było podstawą przetrwania na wyspach i na obszarach przybrzeżnych. Dawała to wszystko, co człowiekowi było niezbędne do przetrwania: drewno opałowe, liście na paszę dla zwierząt, owoce do spożycia przez ludzi i olej do żywności, przyprawę, lek i światło.

oliwkiPoczątki uprawy oliwek w Dalmacji sięgają późnej epoki brązu, jak wykazały pestki oliwek znalezionych podczas wykopalisk archeologicznych w obszarze Vranjic, w pobliżu starożytnego miasta Salona.

Specyfika i jakość oliwy z oliwek z Dalmacji dzisiaj, jest wynikiem różnorodności odmian oliwek, rodzimych odmian pochodzących z gleby Dalmacji i uprawianych przez człowieka od wieków. Tylko odmiany autochtoniczne mogą przetrwać marginalne warunki klimatyczne i glebowe dla produkcji rolnej panującej w Dalmacji. Powstały konkretne odmiany dalmatyńskich gajów oliwnych. Najważniejszą odmianą Dalmacji, a jednocześnie Chorwacji jest „Oblica”, zarówno dla jej jakości i jej udziału w ogólnej liczbie drzew oliwnych. Stanowi ona około 60% całkowitych chorwackich odmian. W Dalmacji jest to 75-80%, podczas gdy razem z „Lastovką” i „Levantinką” zajmują 90% wszystkich gajów oliwnych Dalmacji. Wakacje Chorwacja często oferuje w miejscach otoczonych przepięknymi gajami oliwnymi, a turyści decydujący się na wypoczynek w kwaterach prywatnych nierzadko biorą udział w zbiorach oliwek. Podobnie apartamenty we Włoszech czy w Grecji można wynająć w gospodarstwach zajmujących się uprawą oliwek i produkcją oliwy.

Oliwki kochają światło i dlatego też słoneczny, dalmatyński klimat doskonale nadaje się do ich uprawy. Według klasyfikacji klimatycznej, Dalmacja ma tzw. typ klimatu Csa, który Światowa Organizacja Meteorologiczna nazywa klimatem oliwek. Obszary krasowe strony południowej, stoki i wzgórza niezdatne do nawadniania i maszyny rolnicze wraz z wpływem środowiska morskiego, zapewniają najlepszą jakość oliwy z oliwek lokalnych odmian, z umiarkowaną goryczą i ostrością i silnym zapachem świeżych owoców oliwkowych.

Według statystyk, Dalmacja liczy dziś około 4,5mln drzew oliwnych, a większość oleju jest wyprodukowana w gospodarstwach rodzinnych.Liczba gospodarstw i rozproszony charakter gajów oliwnych, stworzył potrzebę połączenia ich w stowarzyszenia producentów. W 2004 roku stowarzyszenia te połączyły się do utworzenia organu o nazwie „Unia Stowarzyszenia Plantatorów Oliwek i Producentów Oliwy z Oliwek Republiki Chorwacji” (w skrócie ZUMAH po chorwacku), który dąży do zwiększenia produkcji i kontroli jakości, jak również edukacji zarówno producentów oliwy, jak i konsumentów.

Przez zastosowanie współczesnej wiedzy o produkcji oliwy z oliwek, ZUMAH „wlał” całe dziedzictwo, specyfikę klimatu do butelki „Golden Oblica” – oliwę z oliwek. „Złota Oblica” jest wspólnym produktem, marką plantatorów oliwek z Dalmacji i producentów oliwy z oliwek produkowanych i kontrolowanych przez przepisy przewidziane przez ZUMAH.